Rotatiemotoren

RotatiemotorenRotatiemotoren waren in de beginjaren van de luchtvaart een veel gebruikte krachtbron in vliegtuigen; door hun gunstige gewicht/pk-verhouding waren ze daarvoor uitermate geschikt.
De Franse gebroeders Seguin waren de uitvinders van dit motortype. In het begin van de vorige eeuw waren deze motoren reeds in vele landen gangbaar. De gehele Eerste Wereldoorlog werden ze door de Fransen, Engelsen, Amerikanen en ook de Duitsers gebruikt. In deze laatste drie landen werden de motoren door licentiehouders geproduceerd, echter zeer nauwkeurig volgens de originele tekeningen. Zo kon het voorkomen dat bij een noodlanding of crash op vijandelijk gebied de technische ploeg die er direct op af werd gestuurd om de nog bruikbare onderdelen veilig te stellen, een motor aantrof waarop onderdelen van de tegenstander waren gemonteerd. Ook technici van Vroege Vogels hebben tijdens restauraties in sommige Franse motoren wel cylinders gevonden met Duitse fabriekmerken erop.

In het gebruik van deze motoren is het effect van een sneldraaiende massa (130 kg en 1200 toeren), de zogenaamde precessie, zeer goed merkbaar. Bij verandering van de richting van de draaiingsas treedt er een tangentiële reactiekracht op: stuurt de piloot naar beneden dan trekt tegelijkertijd het vliegtuig naar links, en omgekeerd. Dit effect kon men door het richtingsroer enigszins opheffen, toch was het een handicap bij het vliegen. Bij grotere vermogens werd dit effect onhandelbaar en leidde tot veel ongelukken, vooral op de grond tijdens start en landing. De 240 pk Bentley BR-2 is de zwaarste rotatiemotor geweest.

Eén van de vroege restauraties van zo'n rotatiemotor door technici van de Stichting Vroege Vogels werd destijds ‘begeleid' door de toenmalige Rijksluchtvaartdienst. Het resultaat daarvan is een ‘erkenning' van vakmanschap, een verklaring, die in de hangaar te zien is.

Specificaties
Productie: enkele duizenden, exacte aantal onbekend
Merken: Gnome, Clerget, LeRhone, Oberursel, RAF (Royal Aircraft Factory), Bentley e.a.
Aantal cylinders: 7 - 9
Vermogens: 50 - 240 pk

De Vroege Vogels rotatiemotoren
De Stichting Vroege Vogels heeft een aantal rotatiemotoren, deels in werkende staat gemonteerd op een test-bok maar ook geconserveerd en in restauratie. De nu werkende motoren zijn de 50 pk Gnome uit 1908 en de 80pk LeRhone uit 1916. Momenteel is men bezig met de opbouw van een 130pk Clerget die in de toekomst eveneens draaiend te zien zal zijn.
Wanneer een rotatiemotor draait, is het bijzondere geluid altijd goed voor een schare toeschouwers. Het geluid dat deze motor maakt is dan ook geheel anders dan welke vliegtuigmotor ook. Enkele malen per jaar worden deze motoren tijdens evenementen op de luchthaven Lelystad getoond en worden ze gestart.

Meer foto's:

RotatiemotorenRotatiemotorenfoto4Rotatiemotoren

Foto’s en tekst mogen slechts worden gebruikt met schriftelijke toestemming van de auteurs. Copyright foto’s ©2009: Stichting “Vroege Vogels”.